JAK FENIKS Z POPIOŁÓW

Rośliny uwielbiające ogień

JAK FENIKS Z POPIOŁÓW

Rośliny uwielbiające ogień! – ELEMENTUM

Elemencik
Cotygodniowa porcja wiedzy

Feniks – to znany nam z licznych opowiadań przepiękny ptak, symbol ciągłego odradzania się życia, który od wieków zachwyca ludzkość. Nie jeden marzył, by legenda ta ożyła i mógł na własne oczy ujrzeć to niesamowite zjawisko. Czy jednak rzeczywiście pozostaje to całkowicie w sferze bajek, czy może jednak istnieją na świecie pewne organizmy nie bojące się spalenia?

“Odradzać się jak feniks z popiołów”. Tak w skrócie można by określić sposób na życie pewnych bardzo nietypowych roślin. Przedstawiam Wam pirofity i pirofile, porastające m.in. Australię i strefę śródziemnomorską, a spotykane także na Syberii.

Rośliny, które igrają z ogniem

Pirofity nie boją się ognia, a to za sprawą kilku ciekawych przystosowań fizjologicznych i anatomicznych, które wyewoluowały w odpowiedzi na wzrost stężenia tlenu w atmosferze i okresowo występujące pożary. Wśród nich znajdziemy m.in. ognioodporne nasiona o twardej łupinie i zdrewniałe owoce, chowające się w ziemi kłącza i bulwy, gęstą i grubą korę, która może zawierać dużą ilość wody, wyrastanie gałęzi ze stożkami wzrostu na dużej wysokości, poza zasięgiem ognia, a także podziemne owocowanie! Pirofity charakteryzują się też często niezwykłą cierpliwością, jeśli chodzi o czekanie z kiełkowaniem na odpowiednie do tego warunki.

Ogień jest potrzebny do życia

Jakby tego było mało, omawiane w tym artykule rośliny nie tylko są w stanie przeżyć pożar, ale nieraz wręcz wymagają go do rozwoju. Ogień stanowi naturalny element ich cyklu rozwojowego! Bez niego niektóre gatunki na przykład nie zakwitną, bądź ich nasiona czy pąki będą pozostawać w uśpieniu.

Jakkolwiek by to dziwnie nie brzmiało, pożary w niektórych rejonach świata są procesem ekologicznym, który jest niezwykle istotny dla utrzymania pewnych zasobów różnorodności biologicznej. Przykładem tego, że brak ognia przez długi czas może mieć szkodliwe skutki jest chociażby sytuacja, która zaistniała w nowo powstałym wówczas Sequoia & Kings Canyon National Park w Kalifornii.​W ramach ochrony parku rozpoczęto nagminnie gasić pożary, które wybuchały tam co kilka lat od niepamiętnych czasów. Ludzka “troska” i brak poznania natury sekwoi doprowadziły do tego, że zaczęto odnotowywać spadek nowych osobników tych wielkich drzew. Okazało się bowiem, że ich schowane w szyszkach nasiona wymagają do swojego otwarcia obowiązkowo wysokiej temperatury.  A taką mogą zagwarantować jedynie pożary.

Dwie pieczenie na jednym ogniu

Spalenie może dać niektórym roślinom wiele korzyści, a także przewagę nad innymi, niepirofitycznymi gatunkami. Gleba pokryta warstwą popiołu, bogata w związki mineralne, jest idealnym podłożem do szybkiego wzrostu dopiero co otwartych nasion. Taki pożar w drastyczny sposób pozbywa się też konkurencji pirofitów o miejsce i dostęp do światła. Niektóre rośliny postanowiły sprytnie to wykorzystać…

Rośliny, które lubią dolewać oliwy do ognia

Rośliny uwielbiające ogień jak pirofile, tak bardzo go lubią i to, co się z nim wiąże, że… są między innymi znanymi podpalaczami australijskich buszów!

Do tej grupy należy chociażby przysmak misi koala, czyli eukaliptus. Roślina ta jest wręcz uzależniona od ognia. Jej nasiona mają tak twardą i mocną łupinę, że roślina nie jest w stanie przez nią wykiełkować! Dopiero wysokie temperatury umożliwiają pęknięcie okrywy nasion. Nie powinien więc Was już zdziwić fakt, że eukaliptus specjalnie wznieca pożary. Uwalnia on do powietrza ogromne ilości łatwopalnych lotnych olejków eterycznych. A także zrzucajaa niezwykle suchą, również nasyconą olejkami korę, spełniającą rolę idealnej podpałki. Niektóre eukaliptusy mogą mieć też odizolowane od płomieni, schowane głęboko pod korą uśpione pąki. Z których szybko roślina odradza się po pożarze.

Innymi przykładami roślin potrzebujących ognia są sosna Banksa, dąb korkowy i mamutowiec olbrzymi.

Również Polska może poszczycić się obecnością takiej rośliny. Macie jakieś swoje typy? Mało kto posądza o takie zdolności… nasz pospolity wrzos. Co ciekawe w tym wypadku wypalanie traktuje się nawet jako sposób ochrony czynnej wrzosowisk! Ogień niszczy wszelkie rośliny drzewiaste, które szybko mogłyby opanować tereny występowania zbiorowisk wrzosów, a przy okazji odmładza krzewinki.

Pamiętajmy jednak, że ogień nie jest przyjacielem wszystkich roślin. Polskie drzewa to nie rośliny uwielbiające ogień tak jak eukaliptusy, które szybko rosną. Dlatego musimy wykazywać się troską o nasze lasy, zwłaszcza w sytuacjach suszy.

Autor: Kinga Piątek-Bajan, ELEMENTUM.

Zachęcamy również do przeczytania naszego ostatniego artykułu ELEMENTUM pt.: “​O wirusie, który dzierży koronę”​, a także jeśli zainteresował Cię temat i chciałbyś dowiedzieć się więcej to zapraszamy do umówienia się na​ lekcję z biologii(korepetycje biologia)​​ do naszego eksperta!

Odwiedź nasz fanpage aby być na bieżąco FB

Bibliografia:
1) ​Crisp M., Burrows G., Cook L. ​et al., ​2011. Flammable biomes dominated by eucalypts originated at the Cretaceous–Palaeogene boundary. N​ at Commun​ 2​ , ​193.

2) ​Ellis S., Kanowski P. and Whelan R., 2004. ​National Inquiry into Bushfire Mitigation and Management. Council of Australian Governments, 451p.
3 ) ​G r o o m P . & L a m o n t B . , ​ ​2 0 1 5 . ​ F i r e a d a p t a t i o n s i n t h e s o u t h w e s t e r n A u s t r a l i a n f l o r a .
4) ​Tsvetkov P.A., 2004. Pyrophytic Properties of the Larch ​Larix gmelinii in Terms of Life Strategies. ​Russian Journal of Ecology​35, 224–229.
5) ​https://www.britannica.com 6)​https://www.dpaw.wa.gov.au/management/fire/fire-and-the-environment/53-fire-plants-and- vegetation
7)​http://www.racjonalista.pl/index.php/s,38/r,1

Maciej Młodziejewski jest przedsiębiorcą a także nauczycielem i trenerem. Ukończył studia magisterskie z chemii. Od kilku lat współpracuje z uczniami, którzy chcą lepiej zrozumieć fascynującą naturę chemii i realizować swoje marzenia dostając się na wybrane kierunki. Autor licznych artykułów o tematyce popularno-naukowej z chemii oraz zadań chemicznych. Przygotowuje uczniów do egzaminu maturalnego oraz egzaminów z chemii na uniwersytetach medycznych, przyrodniczych itd. Posiada doświadczenie wieloletniej pracy z uczniami na każdym poziomie niezależnie od wieku, a także 5-letni staż pracy w laboratorium zakładu chemii bionieorganicznej oraz laboratorium przemysłu paliw lotniczych. Jego pasją są sztuki walki. Uwielbia pomagać ludziom, motywować ich do działania i samorealizacji. Nie boi się wyzwań i uważa, że najlepszym przewidywaniem przyszłości jest tworzenie jej.

Napisz komentarz

Subskrypcja

Dołącz do naszej listy mailingowej, aby otrzymywać najnowsze wiadomości i aktualizacje od naszego zespołu i odbierz prezent.

Dziękujemy za zapisanie się na naszą subskrypcję!